Son dönemin en başarılı mobil oyunu hangisi diye soracak olursanız, yanıtı birçok kişiye göre Honour of Kings olurdu. Tencent firması tarafından iki yıl önce piyasaya sürülen oyunun 200 milyon kayıtlı kullanıcısı var ve hergün 80 milyon kişi online olup bu oyunu oynuyor.

 

Çin ordusunun günlük resmi gazetesi People’s Daily’e göre Honour of Kings yalnız bir oyun değil. Gençlik için bir zehir, bir uyuşturucu, hatta ülke güvenliği için önemli bir tehdit.

 

Bu yorumun önce South China Morning Post’ta, sonra da Avrupa ve Amerika’nın çeşitli dergilerinde yayınlanmasıyla Tencent’in ne kadar zor bir duruma düştüğünü söylemeye gerek yok herhalde. Hisseleri kısa sürede 17,5 Milyar dolar değer kaybeden şirketin tek yapabildiği devreye soktuğu koruma politikaları. Buna göre 12 yaşından küçükler akşam 9’dan sonra online olamıyorlar. 18 yaşından küçükler ise günde en fazla 2 saat oynayabiliyorlar.

 

Aslına bakarsanız, oyun dünyası ilk bakışta göründüğünden çok daha büyük ve dinamik. Örneğin, Minecraft dünyası gerçek olsaydı, büyüklüğü Neptün gezegeni kadar olurdu.

 

Ama oyun dünyasının büyüklüğünün en iyi kanıtı oyun üreten şirketlerin düzenlediği yarışmalar. En son geçtiğimiz Temmuz ayında Counter Strike’ın dünya çapındaki yarışması Global Offensive (CS:GO) için Köln’deki Lanxess Arena’da 15.000 seyirci bir araya geldi. Bir milyondan fazla seyirci de yarışmayı canlı olarak internetten izledi. Seattle’daki Dota 2 turnuvasının büyük ödülü bu sene 10,8 milyon dolardı.

 

Hedef kitle bu kadar büyük ve oyunların bu kitle üzerindeki etkisi bu denli yüksek olunca, bundan faydalanmak isteyen de çok oluyor. Örneğin, Barack Obama 2008 seçimlerinde genç seçmenlere ulaşmak için, Amerika’da en çok tutulan oyunlardan 18 tanesine reklam verdi.

 

Oyunculara ulaşmak isteyen ancak farklı yöntemlere başvuranlar da oldu tabii ki. Halo 2’nin PC sürümünü geliştiren ekipten birisi, çıplak poposunun resmini oyunun içerisinde saklamıştı. Bu yüzden lansmanı ertelemek zorunda kaldılar.

 

Tam tersine, Çin hükümeti Football Manager 2005 oyununda Tayvan’ın bağımsız bir ülke olarak görünmesinden rahatsız oldu. Tayvan’ın Çin’in bir parçası olarak gösterildiği, Çine özel bir versiyon üretilinceye kadar da oyunu yasakladı.

 

Mobil oyunların olumlu yanları olduğuna dair birçok çalışma var. Hatta, bir süre önce düzenli olarak oyun oynayan cerrahların, diğer meslektaşlarına göre %37 daha az hata yaptıkları ve %27 daha hızlı olduklarına dair oldukça ciddi bir makale yayınlandı.  Depresyon tedavisi için geliştirilen SPARX’ın istatistiki olarak psikolog desteğinden daha başarılı olduğu bile yazıldı.

 

Ama, mobil oyunların olumsuz etkileri çok daha fazla hissedildi. Bunlardan bir kısmı tekil olaylardı. Örneğin, İngiltere Plymouth’ta 46 yaşındaki bir adam kendisini Call of Duty’de sürekli öldüren 13 yaşındaki bir çocuğa sokakta saldırdı. Çocuğu adamın elinden zor kurtardılar.

 

Ne yazık ki olumsuz etkilerin kapsamı bundan çok daha geniş. Almanya’da 12-25 yaş arasındaki gençlerin %6’sı oyun bağımlısı. Erkeklerde bu oran daha da yüksek. Norveç’te yapılan bir araştırmaya göre gece yatmadan önce oyun oynayan çocukların oranı %90. Cep telefonuyla oyun süresi uzadıkça, gece uykusuz kalma oranı da artıyor.

 

İşin kötüsü, çocuklarda davranış problemleri arttıkça, ellerine bir cep telefonu ya da tablet tutuşturulma oranı da artıyor. Bu da davranış bozukluklarını daha da körüklüyor. IGD yani Internet Gaming Disorder, 2013 yılından beri tanınan hastalıklar listesinde.

 

Almanya’da son dönemde en çok oynanan 50 oyunun çocuklar için uygun olup olmadığını araştıran bir çalışmaya göre, bu oyunlardan bir tanesi bile çocuklara gönül rahatlığıyla verilemeyecek durumda. Ya da tam tersinden bakarsak, çocuklara uygun olan oyunlar ilk 50’ye girememiş bile.

 

Microsoft, Playstation ve Nintendo’nun Flatrate, yani “belirli bir aylık ödemeyle yüzlerce oyuna kesintisiz erişim” stratejisiyle oynanan oyun sayısı ve oyun oynama sürelerinde artış beklenmesi de cabası.

 

Doktorların tavsiyesi, çocuklara 12 yaşından önce cep telefonu alınmaması. Ama ABD’de özellikle düşük gelirli ailelerde cep telefonu sahipliği dört yaşında başlıyor.

 

Oyunlarla ilgili koruyucu önlemler de var tabii. Brezilya’da oyun vergisinin %120 olması ya da Güney Kore’de 16 yaşından küçüklerin geceyarısından sonra mobil oyunları kullanmasının yasaklanması gibi. Ama ne bu önlemler, ne de Mario Party oynayan çocukların parmaklarının su toplaması yüzünden Nintendo’nun mahkemeye verilip suçlu bulunması durumu değiştiriyor.

 

Yarının neler getireceğini hep birlikte göreceğiz...

 

Oyunun Oyunu

28 Ağustos 2017 / Dr. Engin Baran